Lampiran · ISO 286-1 / 286-2 · ukuran nominal sampai 500 mm
Tabel toleransi ISO dan cara membacanya
Semua angka di tabel dalam mikrometer (µm); 1 µm = 0,001 mm. Angka atas = penyimpangan atas, angka bawah = penyimpangan bawah.
Cara membaca — contoh Ø40 H7/k6
- Cari baris rentang ukuran. Ø40 masuk rentang lebih dari 30 sampai dengan 50 mm. Ukuran tepat di batas (mis. Ø30) ikut rentang bawahnya (18–30).
- Lubang: di tabel lubang, kolom H7 pada baris 30–50 berisi +25 / 0 µm → lubang boleh 40,000 sampai 40,025 mm.
- Poros: di tabel poros, kolom k6 pada baris 30–50 berisi +18 / +2 µm → poros boleh 40,002 sampai 40,018 mm.
- Hitung suaian: celah maksimum = lubang terbesar − poros terkecil = 25 − 2 = +23 µm; celah minimum = lubang terkecil − poros terbesar = 0 − 18 = −18 µm (sesak). Karena bisa celah atau sesak, ini suaian transisi.
- Cek dengan IT: lebar zona H7 = 25 µm sama dengan IT7 pada tabel IT baris 30–50; lebar k6 = 16 µm = IT6. Kalau tidak sama, berarti salah baca baris atau kolom.
Sel yang diberi warna oranye di tabel adalah sel yang dipakai pada contoh ini.
Tabel 1 · Nilai toleransi standar IT (µm)
Lebar zona toleransi. Angka grade makin kecil → makin sempit dan makin mahal dibuat.
| Rentang (mm) | IT5 | IT6 | IT7 | IT8 | IT9 | IT10 | IT11 |
|---|
| 0–3 | 4 | 6 | 10 | 14 | 25 | 40 | 60 |
| 3–6 | 5 | 8 | 12 | 18 | 30 | 48 | 75 |
| 6–10 | 6 | 9 | 15 | 22 | 36 | 58 | 90 |
| 10–18 | 8 | 11 | 18 | 27 | 43 | 70 | 110 |
| 18–30 | 9 | 13 | 21 | 33 | 52 | 84 | 130 |
| 30–50 | 11 | 16 | 25 | 39 | 62 | 100 | 160 |
| 50–80 | 13 | 19 | 30 | 46 | 74 | 120 | 190 |
| 80–120 | 15 | 22 | 35 | 54 | 87 | 140 | 220 |
| 120–180 | 18 | 25 | 40 | 63 | 100 | 160 | 250 |
| 180–250 | 20 | 29 | 46 | 72 | 115 | 185 | 290 |
| 250–315 | 23 | 32 | 52 | 81 | 130 | 210 | 320 |
| 315–400 | 25 | 36 | 57 | 89 | 140 | 230 | 360 |
| 400–500 | 27 | 40 | 63 | 97 | 155 | 250 | 400 |
Tabel 2 · Penyimpangan lubang (huruf KAPITAL), µm
Sistem lubang dasar memakai H: penyimpangan bawah H selalu 0, jadi lubang tidak pernah lebih kecil dari ukuran nominal.
| Rentang (mm) | D10 | E9 | F8 | G7 | H6 | H7 | H8 | H9 | H11 | JS7 | K7 | M7 | N7 | P7 |
|---|
| 0–3 | +60+20 | +39+14 | +20+6 | +12+2 | +60 | +100 | +140 | +250 | +600 | +5−5 | 0−10 | −2−12 | −4−14 | −6−16 |
| 3–6 | +78+30 | +50+20 | +28+10 | +16+4 | +80 | +120 | +180 | +300 | +750 | +6−6 | +3−9 | 0−12 | −4−16 | −8−20 |
| 6–10 | +98+40 | +61+25 | +35+13 | +20+5 | +90 | +150 | +220 | +360 | +900 | +7−7 | +5−10 | 0−15 | −4−19 | −9−24 |
| 10–18 | +120+50 | +75+32 | +43+16 | +24+6 | +110 | +180 | +270 | +430 | +1100 | +9−9 | +6−12 | 0−18 | −5−23 | −11−29 |
| 18–30 | +149+65 | +92+40 | +53+20 | +28+7 | +130 | +210 | +330 | +520 | +1300 | +10−10 | +6−15 | 0−21 | −7−28 | −14−35 |
| 30–50 | +180+80 | +112+50 | +64+25 | +34+9 | +160 | +250 | +390 | +620 | +1600 | +12−12 | +7−18 | 0−25 | −8−33 | −17−42 |
| 50–80 | +220+100 | +134+60 | +76+30 | +40+10 | +190 | +300 | +460 | +740 | +1900 | +15−15 | +9−21 | 0−30 | −9−39 | −21−51 |
| 80–120 | +260+120 | +159+72 | +90+36 | +47+12 | +220 | +350 | +540 | +870 | +2200 | +17−17 | +10−25 | 0−35 | −10−45 | −24−59 |
| 120–180 | +305+145 | +185+85 | +106+43 | +54+14 | +250 | +400 | +630 | +1000 | +2500 | +20−20 | +12−28 | 0−40 | −12−52 | −28−68 |
| 180–250 | +355+170 | +215+100 | +122+50 | +61+15 | +290 | +460 | +720 | +1150 | +2900 | +23−23 | +13−33 | 0−46 | −14−60 | −33−79 |
| 250–315 | +400+190 | +240+110 | +137+56 | +69+17 | +320 | +520 | +810 | +1300 | +3200 | +26−26 | +16−36 | 0−52 | −14−66 | −36−88 |
| 315–400 | +440+210 | +265+125 | +151+62 | +75+18 | +360 | +570 | +890 | +1400 | +3600 | +28−28 | +17−40 | 0−57 | −16−73 | −41−98 |
| 400–500 | +480+230 | +290+135 | +165+68 | +83+20 | +400 | +630 | +970 | +1550 | +4000 | +31−31 | +18−45 | 0−63 | −17−80 | −45−108 |
Tabel 3 · Penyimpangan poros (huruf kecil), µm
Di atas 50 mm tabel dibagi lebih rapat karena poros r dan s berubah di dalam rentang utama. Poros h selalu berbatas atas 0.
| Rentang (mm) | d9 | e8 | f7 | g6 | h6 | h7 | h9 | h11 | js6 | k6 | m6 | n6 | p6 | r6 | s6 |
|---|
| 0–3 | −20−45 | −14−28 | −6−16 | −2−8 | 0−6 | 0−10 | 0−25 | 0−60 | +3−3 | +60 | +8+2 | +10+4 | +12+6 | +16+10 | +20+14 |
| 3–6 | −30−60 | −20−38 | −10−22 | −4−12 | 0−8 | 0−12 | 0−30 | 0−75 | +4−4 | +9+1 | +12+4 | +16+8 | +20+12 | +23+15 | +27+19 |
| 6–10 | −40−76 | −25−47 | −13−28 | −5−14 | 0−9 | 0−15 | 0−36 | 0−90 | +4.5−4.5 | +10+1 | +15+6 | +19+10 | +24+15 | +28+19 | +32+23 |
| 10–18 | −50−93 | −32−59 | −16−34 | −6−17 | 0−11 | 0−18 | 0−43 | 0−110 | +5.5−5.5 | +12+1 | +18+7 | +23+12 | +29+18 | +34+23 | +39+28 |
| 18–30 | −65−117 | −40−73 | −20−41 | −7−20 | 0−13 | 0−21 | 0−52 | 0−130 | +6.5−6.5 | +15+2 | +21+8 | +28+15 | +35+22 | +41+28 | +48+35 |
| 30–50 | −80−142 | −50−89 | −25−50 | −9−25 | 0−16 | 0−25 | 0−62 | 0−160 | +8−8 | +18+2 | +25+9 | +33+17 | +42+26 | +50+34 | +59+43 |
| 50–65 | −100−174 | −60−106 | −30−60 | −10−29 | 0−19 | 0−30 | 0−74 | 0−190 | +9.5−9.5 | +21+2 | +30+11 | +39+20 | +51+32 | +60+41 | +72+53 |
| 65–80 | −100−174 | −60−106 | −30−60 | −10−29 | 0−19 | 0−30 | 0−74 | 0−190 | +9.5−9.5 | +21+2 | +30+11 | +39+20 | +51+32 | +62+43 | +78+59 |
| 80–100 | −120−207 | −72−126 | −36−71 | −12−34 | 0−22 | 0−35 | 0−87 | 0−220 | +11−11 | +25+3 | +35+13 | +45+23 | +59+37 | +73+51 | +93+71 |
| 100–120 | −120−207 | −72−126 | −36−71 | −12−34 | 0−22 | 0−35 | 0−87 | 0−220 | +11−11 | +25+3 | +35+13 | +45+23 | +59+37 | +76+54 | +101+79 |
| 120–140 | −145−245 | −85−148 | −43−83 | −14−39 | 0−25 | 0−40 | 0−100 | 0−250 | +12.5−12.5 | +28+3 | +40+15 | +52+27 | +68+43 | +88+63 | +117+92 |
| 140–160 | −145−245 | −85−148 | −43−83 | −14−39 | 0−25 | 0−40 | 0−100 | 0−250 | +12.5−12.5 | +28+3 | +40+15 | +52+27 | +68+43 | +90+65 | +125+100 |
| 160–180 | −145−245 | −85−148 | −43−83 | −14−39 | 0−25 | 0−40 | 0−100 | 0−250 | +12.5−12.5 | +28+3 | +40+15 | +52+27 | +68+43 | +93+68 | +133+108 |
| 180–200 | −170−285 | −100−172 | −50−96 | −15−44 | 0−29 | 0−46 | 0−115 | 0−290 | +14.5−14.5 | +33+4 | +46+17 | +60+31 | +79+50 | +106+77 | +151+122 |
| 200–225 | −170−285 | −100−172 | −50−96 | −15−44 | 0−29 | 0−46 | 0−115 | 0−290 | +14.5−14.5 | +33+4 | +46+17 | +60+31 | +79+50 | +109+80 | +159+130 |
| 225–250 | −170−285 | −100−172 | −50−96 | −15−44 | 0−29 | 0−46 | 0−115 | 0−290 | +14.5−14.5 | +33+4 | +46+17 | +60+31 | +79+50 | +113+84 | +169+140 |
| 250–280 | −190−320 | −110−191 | −56−108 | −17−49 | 0−32 | 0−52 | 0−130 | 0−320 | +16−16 | +36+4 | +52+20 | +66+34 | +88+56 | +126+94 | +190+158 |
| 280–315 | −190−320 | −110−191 | −56−108 | −17−49 | 0−32 | 0−52 | 0−130 | 0−320 | +16−16 | +36+4 | +52+20 | +66+34 | +88+56 | +130+98 | +202+170 |
| 315–355 | −210−350 | −125−214 | −62−119 | −18−54 | 0−36 | 0−57 | 0−140 | 0−360 | +18−18 | +40+4 | +57+21 | +73+37 | +98+62 | +144+108 | +226+190 |
| 355–400 | −210−350 | −125−214 | −62−119 | −18−54 | 0−36 | 0−57 | 0−140 | 0−360 | +18−18 | +40+4 | +57+21 | +73+37 | +98+62 | +150+114 | +244+208 |
| 400–450 | −230−385 | −135−232 | −68−131 | −20−60 | 0−40 | 0−63 | 0−155 | 0−400 | +20−20 | +45+5 | +63+23 | +80+40 | +108+68 | +166+126 | +272+232 |
| 450–500 | −230−385 | −135−232 | −68−131 | −20−60 | 0−40 | 0−63 | 0−155 | 0−400 | +20−20 | +45+5 | +63+23 | +80+40 | +108+68 | +172+132 | +292+252 |
Tabel belajar berisi kelas yang paling sering dipakai di bengkel, disusun dari ISO 286-1/286-2. Untuk dokumen produksi dan kontrak, tetap gunakan tabel standar resmi yang terkendali.